Iedere donderdagochtend is er van 10.30 tot 12.00 uur inloopmoment vanuit Buurtsteun Heksenberg/Pronsebroek in Gemeenschapshuis Heksenberg. Hier kunt u gezellig onder het genot van een kopje koffie uw buurtgenoten ontmoeten. U kunt hier ook terecht wanneer u advies nodig heeft, een hulpvraag of iets voor een ander wilt betekenen. Een meer als belangrijk evenement van Buutsteun Heksenberg/Pronsebroek is op gezette tijden een bijeenkomst met als insteek buurtverhalen met verschillende thema’s.

Onlangs, om precies te zijn maandag 13 april jl. vond er weer een meer als interessante bijeenkomst plaats. Samen met buurtteams was het de bedoeling om dit keer stil te staan bij de bezetting van de beoogde gedoogzone Heideveldweg tussen Heksenberg en Palemig in de jaren negentig. Zoals bekend kwamen destijds de bewoners toen in actie om de komst van de gewraakte gedoogzone te voorkomen. Dit in een tijd van grote betrokkenheid en saamhorigheid. Uiteraard trok genoemde samenhorigheid veel belangstelling van de lokale en nationale pers en diverse tv-ploegen uit diverse andere landen om registratie te doen hoe de bezetting door de bewoners van Heksenberg en Palemig verliep. Maar ook bewoners uit andere delen van Heerlen lieten zich niet onbetuigd en ondersteunde daarmee de bewoners van Heksenberg en Palemig.

Met foto’s, persoonlijke verhalen en ruimte voor gesprek werden tijdens genoemde bijeenkomst samen de herinneringen opgehaald. Rond dertig actievoerders waren dan ook present om dit specifieke en apart zijnde buurtverhaal mede gestalte te geven. Onder presentatie van Henk Butink, destijds met Jos Vroemen uit de wijk Palemig, van het actiecomité, werd het een geanimeerde en goed verlopen bijeenkomst in Gemeenschapshuis Heksenberg. Twee uur lang kwamen de verhalen los en de tientallen foto’s en krantenknipsels uit die tijd voorbij, en via de beamer werden ook beelden vertoond.

Na vierhonderd dagen lang actie kwam in 1997 een einde aan het pijnlijke tippelzone-avontuur aan de Heideveldweg in Heerlen. Het gemeentebestuur zag zich genoodzaakt om de beoogde afwerkplek te sluiten omdat dagelijkse demonstraties van honderden buurtbewoners de ingebruikname torpederen. De actievoeders wisten te voorkomen dat ooit één prostituee of klant de tippelzone daadwerkelijk kon gebruiken.” Eén conclusie wordt door de hele zaal gedeeld: en wel wat ze destijds met z’n allen klaar speelden zou tegenwoordig niet meer lukken. Een dergelijke bijeenkomst met, een interessant buurtverhaal, smaakt dus naar meer.

Cronologische opsomming van activiteiten voormalige gedoog-tippelzone. Heerlen- Heideveldweg

Tijdlijn van de gebeurtenissen :

23 november 1994: Henk Butink: ´”In opdracht van de directie van de ijzergieterij Hoensbroek bezocht ik de informatieavond van de gemeente Heerlen over het plan een gedoogzone voor straatprostitutie te realiseren.

6 december 1994: Vertegenwoordigers van verenigingen uit Heksenberg kwamen bijeen in de kantine van voetbalvereniging Heksenberg, waar de kiem van het protest wordt gelegd.

21 januari 1995: De Heerlense gemeenteraad nam met een krappe meerderheid een besluit tot voornemen voor een realisatie van een gedoogzone aan de Heideveldweg aan.

6 januari 1997: De eerste dag dat de gedoogzone open zou gaan en de eerste tocht van de gedoogwandelaars. Meer dan duizend wandelaars ‘ontmoedigden’ de ingebruikname.

21 januari 1997: De burgemeester zag af van een het ordebevel. Het CDA had aanvankelijk alleen ingestemd als er geen fysiek geweld tegen demonstranten gebruikt zou worden. De media beschouwden de bewoners als winnaar. Het actiecomité voelde dat niet zo

20 mei 1998: Er kwam een einde aan ruim 400 dagen fysieke aanwezigheid van de tippelzone. In overleg is door een lokale transporteur is er zand gestort om de toegangsweg te blokkeren. Dit bleek vervuilde grond te zijn. Geen enkele prostituee heeft de zone ooit bezocht.

6 januari 1999: het actiecomité hield haar jaarlijkse nieuwjaarsborrel voor de gedoogwandelaars.

8 januari 2009: Ruim tien jaar na de ‘overwinning’ werd deze nieuwjaarsborrel voor het laatst gehouden. Menig wandelaar loopt er nog steeds geregeld met zijn vaste maatje.

1-Het verhaal van de gedoogzone (een eufemisme voor tippelzone) in Heksenberg en Palemig die op 6 januari 1997 geopend zou worden begint veel eerder dan die datum.

2-Voor mij persoonlijk begon het verhaal van de gedoogwandelaars bij de tippelzone op woensdag 23 november 1994.

3-Meer dan vijftig mensen bezochten een bijeenkomst in de kantine van voetbalvereniging Heksenberg. Tegen de carnavalsvereniging zei ik: jullie roepen straks de prins van de hoerenbuurt uit. En jullie zijn straks de harmonie van de hoerenbuurt,

4-Op 21 februari 1995 nam de Heerlense gemeenteraad een aanwijzingsbesluit. De Heideveldweg werd aangewezen als tippelzone. Straatprostitutie werd toegestaan tussen 19.00 en 02.00 uur op een gedeelte dat voorzien werd met ‘afwerkplekken’. En zoals bekend ontstond een storm van protesten. Heksenberg en Palemig zijn gelegen aan de enige weg, die leidt naar die tippelzone met afwerkplekken.

5- Uiteindelijk werd dan ook een wijkvereniging Heksenberg

6.Wim’s Winkel, dagelijks middelpunt.

7-Enigszins onverwacht (maar uiteindelijk ook zeer begrijpelijk) was dat woningvereniging De Volkswoning bemoeienis had met het protest in de wijken Palemig en Heksenberg. Meer dan 500 woningen maakten deel uit van hun onroerend goed-bestand. voor hun bedrijfsvoering.

8-Seinpost -financiële-effect-rapportage.

9-Groningen en Nijmegen. beheerfactor.

10-De politieke verhoudingen in Het CDA verzwakte en zwalkte. Had de CDA in voorgaande decennia vaak een absolute meerderheid, inmiddels waren ze gekrompen naar een partij met 8 van de 37 zetels. Een regenboogcoalitie met CDA, VVD, PvdA, D’66 en GroenLinks. En

En sterk verdeeld CDA zei ‘ja’ tegen een gedoogzone, maar niet vanuit overtuiging of politiek strandpunt. Echter werd dat nooit zo uitgelegd en zeker niet zo gecommuniceerd. En juist dat is de zoektocht voor politieke volgers, speurders en insiders. Een nipte meerderheid van 19-18 bij

We hebben als actiecomité vele gesprekken met raadsfracties, individuele raadsleden, partijbestuursleden en ook Tweede Kamerleden gevoerd. Ook hadden we gesprekken met leden van de oppositie.

11-De realisatie van een tippelzone ging gepaard met vele besluiten en wijzigingen van bestemmingsplannen en aanwijzingsbesluiten.. Natuurlijk was Wim’s Winkel het inleveradres. Iedere keer leverde het ongeveer 1500 bezwaren

12-“Henk, ken jij de Rode Draad?”,

13-Sponsoring 400.000 gulden Niet alleen shirts werden gesponsord, maar zelfs een vliegtuigje met opschrift ‘GEEN GEDOOGZONE’ vloog rondjes boven Heerlen gedurende de zomerse wielerronde van Heerlen in 1996.

14-De opening was die avond gepland om 19.00 uur-muzikale begeleiding

De massale aanwezigheid van meer dan duizend bewoners maakte het hele gebeuren hilarisch. Ondanks een temperatuur van minus 20 graden.

15-Ook werd snel duidelijk dat veel mensen dinsdag en verdere dagen ook present zouden zijn. Het idee om met een ploegensysteem gaan werken werd in allerijl besloten. Voor dinsdag was op voorhand al een ludieke actie gepland; een foto-flits wedstrijd.

16-Op dinsdag 7 januari was de tweede dag dat de gedoogwandelaars op pad gingen. Opnieuw met fakkels en zaklampen, maar ook flitsende fotocamera’s.. Ploeg één was er van 19.00 tot 22.00 uur en ploeg twee van 22.00 tot 01.00 uur. Die woensdag bleef het ook aanvankelijk angstvallig donker op de Heideveldweg. De verlichting is uit.

17-flyer aangereikt:

Teneinde de tippelzone onbelemmerd te laten functioneren dienen

1. De prostituees zonder lastig gevallen te worden hun werk te doen.
2. Klanten en kijkers dienen ongehinderd de Heideveldweg-tippelzone op en af te kunnen rijden.
3. Geen verstoring van de openbare orde.
4. Medewerkers van het CAD dienen ongehinderd hun werk te kunnen doen.
5. Parkeerplaats voor hulpverleners en politie dienen uit veiligheidsoverwegingen vrijgehouden te worden.
6. Alle politieaanwijzingen dienen stipt opgevolgd te worden.

18-Natuurlijk heeft het actiecomité haar medewerking toegezegd. De wandelaars werden nadrukkelijk aangespoord het trottoir te gebruiken. Immers: de politie is je beste vriend. En opnieuw bewees het actiecomité en in haar kielzog de bewoners dat de tegenactie binnen de legale mogelijkheden plaatsvonden. Ook op die dag werd door een plaatselijke friturehouder honderd frikandellen aangeboden voor de gedoogwandelaars in ploegendienst.

19-Het initiatief van een spontaan cateringsysteem deed zijn intrede.

20-Zaterdag 11 januari was er een autorally.

21-partytenten werd vast onderdeel van het dagelijks ritueel om 19.00 uur. Een olievat met brandend haardhout deed zijn werk om de omgeving van de partytent en de ingang van de tippelzone te verwarmen. Het motto was dan ook een ‘warm welkom voor iedereen’.

22-een heuse tippelzone-carnavalsprins of -prinses te proclameren kreeg dan ook veel bijval. Ik moest terugdenken aan de boodschap die ik in het voortraject aan de carnavalsvereniging meegaf: “jullie roepen straks de prins van de hoerenbuurt uit”. Ik gniffelde en lachte in mijn vuistje.

23-Een opvallend detail was dat de veldwerkers van de politie de kant van de bewoners kozen en hun eigen politietop hekelden. Op enig moment werd ik verzocht om het politiekantoor in Hoensbroek te bezoeken. Het bericht ontving ik ’s morgens via een cameraman van RTL. Een vreemde gang van zaken, dacht ik. Op het bureau had ik een gesprek met de burgemeester. Achter gesloten deuren. Een bijzondere ervaring. Het doel van dat gespreken was om met het actiecomité in gesprek te gaan over de uitvoering en verdere ingebruikname van de tippelzone. Dat wees ik categorisch af, “Eerst sluiten, dan overleg!” Dat was ook het parool van mijn achterban.

24-Dinsdag 21 januari werd een cruciale dag in het verhaal van de gedoogzone Heksenberg-Palemig. De burgemeester gaf een ordebevel. Uit onze achtergrondinformatie hoorden we dat het CDA daar geen voorstander van was, omdat geweld niet uitgesloten werd en vreedzame bewoners aangepakt konden worden. Voor 18.00 uur op die dag verzamelden zich opnieuw ongeveer duizend mensen op de straten rondom de Heideveldweg en Vinkenstraat. Wat gaat dit betekenen? Wat betekent dit voor ons gedoog wandelen? Wat betekent dit voor ons vreedzaam protest? Enkele minuten voor 18.00 kwam een verlossend bericht: de burgemeester heeft op de valreep het openbaar ordebevel voor onbepaalde tijd opgeschort. Hij wilde voorkomen dat tegen burgers gewelddadig zou worden opgetreden.

.25-Op 29 januari 1997 besloot de politie haar inzet voor de tippelzone af te bouwen. Onze wandelactiviteiten werden vervolgd, in januari, in februari en verder. Wekelijks, zo niet dagelijks, was er overleg. Het strak georganiseerde bezettingsschema oogstte lof en bewondering.

26-De veldslag is gewonnen, maar de oorlog gaat door, is een uitspraak die we in die tijd veel hoorden.

27-Op vrijdag 7 februari wordt onder grote belangstelling de eerste echte gedoogprinses uitgeroepen.

28Ook landelijke kranten zoals De Telegraaf, NRC, het Algemeen Dagblad en De Volkskrant en tv-zenders als L1, SBS 6, RTL en NOS wisten ons te vinden. Zelfs de Duitse RTL heeft vertegenwoordigers van het actiecomité uitgenodigd voor een gesprek met de sekswerkers. Dat was een hele ervaring voor onze drie afgevaardigden. Omwille van mijn agenda ben ik er zelf niet bij geweest. Ook waren er interviews en opnames vanuit Canada, Brazilië en Australië.

Natuurlijk ook de lokale pers L1, De Limburgers, de Trompettor en ook de streekkranten Trompettor, Uitkijk, de Steenbergpost en het Kerkklokje. Callie Steijaert verzorgde dan de teksten voor de streekberichten

Begin mei viel het doek.—EERSTE KEER  De zone werd gesloten en niet meer opengesteld. Tijdelijk? Zo ja, voor hoe lang? En zonder enig bericht, verbazingwekkend!

Eén van de sekswerkers werd juridisch in het gelijk gesteld. Op basis van haar vergunning moest de gemeente haar in de gelegenheid stellen gebruik te maken van de tippelzone. Maar

Een lokale ondernemer, een transporteur, gaf me het idee om vervuilde grond te storten op de toegangsweg naar de zone. Woensdag 20 mei, daags voor Hemelvaart

Voorstanders van de gedoogzone dachten daar natuurlijk anders over. Het gaat echter over heel veel meer. Het gaat om de leefomgeving van de wijk, de toekomst van onze jeugd. Daarnaast raakt het natuurlijk ook de waarde van het vastgoed, woningen in eigendom, huurwoningen en de ontwikkelingen van de verenigingen. Uitwaaiering van criminele activiteiten zijn bij zo’n gedoogzone niet uitgesloten. Die ligt immers om de hoek.

En wij, wijkbewoners van Palemig en Heksenberg wilden dat niet. Nu niet, nooit en nergens”.

Foto’s: Henk Butink, Wim. Beijers en Arnaud Nilwik

Redactie ParkstadActueel: hfd/eind redacteur Callie Steijaert

About The Author