Mijnmuseum Heerlen opent tentoonstelling over stakingen en bestraffing van mijnwerkers in en na WOII

Vanaf 25 april 2026 presenteert het Nederlands Mijnmuseum een nieuwe tijdelijke tentoonstelling: Staken & Straf: mijnwerkers in bezetting en bevrijding. De tentoonstelling is te zien tot en met 25 oktober 2026 en maakt deel uit van het programma op de bovenste verdieping van het museum.

De tentoonstelling richt zich op twee periodes uit de geschiedenis van de Mijnstreek tijdens en na de Tweede Wereldoorlog: de April-meistakingen van 1943 en de tewerkstelling van collaborateurs in de Limburgse mijnen na de bevrijding. Beide thema’s tonen hoe de mijnen een rol speelden in zowel verzet als bestraffing.

April-meistakingen

In het voorjaar van 1943 ontstond in Nederland een grootschalige staking als reactie op de Duitse maatregelen rondom de Arbeitseinsatz, waarbij Nederlandse mannen verplicht werden te werken in Duitsland. Deze actie groeide uit tot een van de grootste verzetsbewegingen tijdens de oorlog. Ook in de mijnstreek legden mijnwerkers het werk neer.

Tewerkstelling na de bevrijding

Na de bevrijding veranderde de rol van de mijnen opnieuw. Vanaf augustus 1945 werden in Limburg politieke delinquenten ingezet als arbeidskrachten in de mijnindustrie. Dit gebeurde in een periode waarin zowel bestraffing als wederopbouw centraal stond en er een groot tekort aan arbeidskrachten was.

Persoonlijke verhalen en objecten

De tentoonstelling toont aan de hand van persoonlijke verhalen, documenten en objecten hoe deze gebeurtenissen het leven van mijnwerkers en hun omgeving hebben beïnvloed.

Praktische informatie

Staken & Straf is te bezoeken van 25 april tot en met 25 oktober 2026. De tentoonstelling bevindt zich op de bovenste verdieping van het museum en is toegankelijk met een regulier toegangsbewijs. Er zijn geen aparte tickets nodig.

Achtergrond

Sinds het najaar van 2025 programmeert het museum op deze verdieping wisseltentoonstellingen onder de noemer KLEUR, waarin minder belichte aspecten van het mijnverleden centraal staan. Staken & Straf is de tweede tentoonstelling in deze reeks.

De tentoonstelling sluit aan op recent onderzoek, onder meer van Annet Schoot Uiterkamp, en is tot stand gekomen in samenwerking met de Stichting Landelijke Herdenking April-meistakingen 1943. De gemeente Heerlen heeft de tentoonstelling mede mogelijk gemaakt.