Onderzoek van Nikki Kluskens: echte betrokkenheid bij energietransitie vraagt om meer dan inspraakmomenten

Nederland Burgerbetrokkenheid speelt een belangrijke rol in de energietransitie, maar wordt in de praktijk vaak te beperkt ingezet. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Nikki Kluskens. Volgens haar ontstaat echte betrokkenheid niet door losse inspraakmomenten, maar door op tijd relaties op te bouwen met inwoners.

Kluskens is verbonden aan het lectoraat Sociaal Werk van Zuyd Hogeschool en verdedigt haar proefschrift op 17 april 2026 aan de Technische Universiteit Eindhoven.

Betrokkenheid is meer dan plannen uitleggen

In veel projecten wordt burgerparticipatie vooral gebruikt om plannen toe te lichten of steun te meten. Volgens het onderzoek werkt dat niet voldoende. Voor een succesvolle energietransitie is het belangrijk dat inwoners vanaf het begin worden betrokken en dat er aandacht is voor hun zorgen en mogelijkheden.

Betrokkenheid is complex

Uit het onderzoek blijkt dat burgerbetrokkenheid niet eenvoudig is. Mensen doen op verschillende manieren mee en hun betrokkenheid wordt beïnvloed door hun dagelijks leven, sociale contacten en bestaande regels.

Het onderzoek is gebaseerd op 53 interviews binnen elf energieprojecten in Nederland, zoals wind- en zonneparken en projecten rond warmtevoorziening. Daaruit blijkt dat draagvlak niet vaststaat, maar zich ontwikkelt in de samenwerking tussen betrokken partijen.

Meer inspraakavonden of extra overlegmomenten zorgen niet automatisch voor meer begrip of steun.

Ongelijkheid speelt een rol

Het onderzoek laat ook zien dat niet iedereen even makkelijk kan meedoen. Verschillen in tijd, geld, kennis en mogelijkheden hebben invloed op de betrokkenheid van inwoners.

Daarnaast ontstaan problemen in projecten vaak door verschillen tussen organisaties, zoals gemeenten, woningcorporaties en energiebedrijven, en niet alleen door weerstand van bewoners.

Andere aanpak nodig

Volgens Kluskens is een andere manier van werken nodig. Burgerbetrokkenheid moet niet worden gezien als een verplicht onderdeel van een project, maar als een doorlopend proces.

Dat betekent dat er tijd, openheid en ruimte nodig is om samen te werken en van elkaar te leren.

Handvatten voor beleid en praktijk

De resultaten van het onderzoek kunnen helpen bij het verbeteren van beleid en projecten. Door beter aan te sluiten bij de leefwereld van inwoners kan de energietransitie breder gedragen worden en beter werken in de praktijk.