Kabinet wil burgemeesters meer bevoegdheden geven bij demonstraties

Burgemeesters moeten in de toekomst sneller kunnen ingrijpen wanneer demonstraties uit de hand dreigen te lopen. Dat blijkt uit nieuwe plannen van het kabinet, die deze week naar de Tweede Kamer zijn gestuurd.

Volgens het kabinet blijft het demonstratierecht een belangrijk grondrecht binnen de Nederlandse democratie. Tegelijkertijd zien ministers Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken) en David van Weel (Justitie en Veiligheid) een toename van demonstraties waarbij de openbare orde onder druk komt te staan.

Meer mogelijkheden voor burgemeesters

Het kabinet wil daarom onderzoeken hoe burgemeesters extra bevoegdheden kunnen krijgen. Zo moet het mogelijk worden om demonstranten of groepen personen gedwongen te verplaatsen wanneer de situatie daarom vraagt. Ook wordt gekeken naar een speciale noodbevoegdheid binnen de Wet openbare manifestaties, zodat lokale bestuurders sneller kunnen optreden bij ernstige verstoringen van de openbare orde.

Volgens minister Heerma zijn de maatregelen bedoeld om het demonstratierecht juist beter te beschermen.

“Het demonstratierecht is een fundamenteel onderdeel van onze democratie”, stelt de minister. Volgens hem moeten burgemeesters voldoende mogelijkheden hebben om op te treden wanneer demonstraties dreigen te ontsporen.

Hardere aanpak van ordeverstoringen

Naast extra bevoegdheden voor burgemeesters wil het kabinet ook de strafbepaling in de Wet openbare manifestaties aanpassen. Hierdoor zouden rechters strafbare feiten die tijdens demonstraties worden gepleegd zwaarder kunnen meewegen bij het bepalen van een straf.

Aanleiding voor de plannen zijn onder meer blokkades van snelwegen, spoorlijnen en andere locaties die volgens het kabinet de afgelopen jaren vaker zijn voorgekomen. Ook demonstraties die uitmondden in ernstige ordeverstoringen spelen mee in de afweging.

Discussie over balans tussen recht en orde

De voorstellen zullen naar verwachting leiden tot discussie. Voorstanders wijzen op de noodzaak om sneller op te kunnen treden tegen demonstraties die uit de hand lopen. Critici vrezen dat extra bevoegdheden de ruimte voor demonstreren kunnen beperken. Het kabinet benadrukt dat het demonstratierecht overeind blijft en dat de maatregelen proportioneel moeten zijn.

De plannen moeten nog verder worden uitgewerkt en uiteindelijk door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld voordat eventuele wetswijzigingen kunnen ingaan.