Ruim 1,5 miljoen Nederlanders vermoeden dat iemand die zij kennen in een ongezonde of onveilige relatie zit. Toch komen omstanders niet altijd in actie. Een nieuwe campagne roept mensen op om signalen van dwingende controle serieus te nemen: wacht niet op bewijs, maar laat weten dat je er bent.
Waar ben je?
In Nederland wordt gemiddeld elke acht dagen een vrouw gedood. In veel gevallen is de dader haar partner of ex-partner. Aan het fatale geweld gaat vaak een langere periode van psychische mishandeling en dwingende controle vooraf.
Dat geweld begint lang niet altijd met slaan. Het kan beginnen met jaloezie, voortdurend appen, bepalen met wie iemand contact mag hebben of steeds willen weten waar iemand is. Los van elkaar lijken zulke gebeurtenissen misschien onschuldig. Samen kunnen ze een gevaarlijk patroon vormen.
Meer dan een onderbuikgevoel
Uit nieuw onderzoek van Motivaction blijkt dat ruim 1,5 miljoen Nederlanders het gevoel hebben dat iemand die zij kennen in een ongezonde of onveilige relatie zit.
Bij zeven op de tien mensen die zo’n relatie vermoeden, is dat gevoel sterk tot zeer sterk. Meestal ontstaat het vermoeden niet door één duidelijk incident, maar door meerdere signalen die zich in de loop van de tijd opstapelen.
Iemand wordt bijvoorbeeld steeds moeilijker bereikbaar, trekt zich terug van familie en vrienden of vertelt over heftige ruzies. Ook extreem jaloers gedrag, vernedering, manipulatie en een partner die steeds meer invloed uitoefent, kunnen belangrijke waarschuwingen zijn.
Meer dan dertig incidenten voordat hulp wordt gezocht
Slachtoffers herkennen dwingende controle niet altijd direct. Het gedrag ontstaat vaak geleidelijk en kan worden afgewisseld met liefde, spijtbetuigingen en rustige periodes.
Volgens de campagne zijn er vaak meer dan dertig incidenten nodig voordat slachtoffers professionele hulp zoeken. Juist daarom kunnen mensen uit de omgeving een belangrijke rol spelen. Zij zien soms eerder dat iemand verandert, stiller wordt of steeds verder geïsoleerd raakt.
Lena Oliver verloor haar zus door femicide en is voorzitter van de Federatie Nabestaanden Geweldslachtoffers. Zij roept omstanders op hun gevoel niet te negeren.
“Bekenden herkennen de signalen van dwingende controle vaak eerder dan het slachtoffer zelf. Volg je gevoel als je de signalen ziet en laat weten dat je er voor de ander bent. Je kan er een mensenleven mee redden.”
Waarom mensen toch niet ingrijpen
Ondanks hun zorgen ondernemen veel omstanders geen actie. Veertig procent wil zich niet met de relatie bemoeien. Een kwart twijfelt of de situatie werkelijk ongezond is en 22 procent is bang dat ingrijpen de situatie erger maakt.
Toch hoeft helpen niet te beginnen met een confrontatie of beschuldiging. Stel open vragen, luister zonder oordeel en laat de ander weten dat je beschikbaar blijft. Probeer het contact niet te verbreken wanneer iemand nog niet klaar is om hulp te zoeken.
Dwingende controle draait er juist om dat iemand steeds verder wordt geïsoleerd. Een vertrouwd persoon die blijft luisteren, kan daarom van grote betekenis zijn.
Herken de belangrijkste signalen
Dwingende controle kan onder meer zichtbaar worden door:
- Voortdurende controle: een partner domineert de ander en beperkt diens vrijheid.
- Isolatie: iemand wordt weggehouden bij familie en vrienden en raakt steeds verder sociaal geïsoleerd.
- Emotioneel geweld: kleineren, vernederen, manipuleren, bedreigen of angst aanjagen.
- Fysiek geweld: slaan, duwen of andere vormen van lichamelijk geweld.
- Extreme jaloezie: een partner controleert voortdurend waar de ander is, wat diegene doet en met wie er contact is.
Campagne ‘Waar ben je?’ krijgt vervolg
Om meer mensen bewust te maken van deze signalen krijgt de campagne ‘Waar ben je?’ een vervolg. In persoonlijke video’s vertellen nabestaanden van femicideslachtoffers wat zij achteraf anders hadden willen doen.
Ook verschijnen in tien grote steden posters waarop verschillende vormen van dwingende controle worden uitgelegd. De centrale boodschap is duidelijk: volg je gevoel wanneer je denkt dat iemand in je omgeving niet veilig is.
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel benadrukt dat dwingende controle niet alleen slachtoffers treft, maar complete families kan verwoesten. Het kabinet publiceerde voor de zomer een wetsvoorstel om psychische mishandeling en dwingende controle strafbaar te stellen. Het betreft nog een voorstel waarop organisaties kunnen reageren.
Maak je je zorgen?
Wie zich zorgen maakt over zichzelf of iemand anders kan gratis en anoniem advies vragen bij Veilig Thuis via 0800-2000 of via de chat op veiligthuis.nl.
Je hoeft niet eerst zeker te weten wat er gebeurt. Ook als je alleen het gevoel hebt dat er iets niet klopt, kun je overleggen over wat je het beste kunt doen.
Is iemand direct in gevaar? Bel dan 112.
Bron en video: hvdm.nl
Headerfoto: Dimaplo Fotografie
About The Author
