Aan mensen die zichzelf liefhebben valt weinig te verkopen

Column door Lidia Carreno

Gisteren zag ik op het NOS Journaal een onderwerp over mensen die hun oogkleur laten veranderen. Ik kon het niet helpen, maar dacht onmiddellijk: het is goed mis in deze wereld.

Onze ogen zijn iets waarmee we worden geboren. Ze horen bij ons gezicht, onze afkomst en onze unieke uitstraling. Toch is zelfs onze natuurlijke oogkleur blijkbaar niet meer veilig voor het idee dat alles anders, mooier en beter moet. Er wordt ons voortdurend verteld dat we niet goed genoeg zijn zoals we zijn.

Waarom zijn zoveel mensen ongelukkig met zichzelf en hun uiterlijk? En belangrijker nog: wie verdient daaraan?

Het uiterlijk van mensen is een van de grootste verdienmodellen ter wereld geworden. Aan iemand die tevreden in de spiegel kijkt, valt immers weinig te verkopen. Daarom moet er eerst een gebrek worden aangewezen. Je huid is niet glad genoeg. Je lichaam is niet slank genoeg. Je tanden zijn niet wit genoeg. Je haar is niet vol genoeg. En nu hebben zelfs je ogen blijkbaar niet meer de juiste kleur.

Vervolgens verschijnt het product, de behandeling of de operatie die dat zogenaamde probleem voor je kan oplossen.

Eerst de onzekerheid, daarna de oplossing

Tijdens mijn marketingopleiding leerde ik hoe bedrijven behoeften creëren. Niet alleen door mensen te geven wat ze nodig hebben, maar vooral door hen ervan te overtuigen dat ze iets missen.

Je verkoopt niet simpelweg een crème. Je verkoopt de angst om ouder te worden. Je verkoopt geen dieet, maar het gevoel dat een bepaald lichaam niet goed genoeg is. Je verkoopt geen schoonheidsbehandeling, maar de belofte dat iemand daarna eindelijk aantrekkelijk, succesvol of gelukkig zal zijn.

Eerst wordt de onzekerheid aangewakkerd. Daarna wordt de oplossing verkocht.

Marketing is natuurlijk een middel. Je kunt er ook kunst, een mooi evenement, een goed doel of belangrijke informatie mee onder de aandacht brengen. Maar wanneer winst belangrijker wordt dan het welzijn van mensen, verandert onze kwetsbaarheid in een verdienmodel.

Dan is het helemaal niet de bedoeling dat we werkelijk tevreden worden. Een tevreden klant heeft het product de volgende keer misschien niet meer nodig. Een onzeker mens blijft daarentegen zoeken, vergelijken en kopen.

Dat betekent overigens niet dat er iets mis is met jezelf mooi vinden of aandacht besteden aan je uiterlijk. Ik geniet zelf ook van make-up, mooie kleding en mezelf optutten. Ook ik denk weleens aan botox om mijn rimpels wat langer tegen te houden. Daar hoef je je niet schuldig over te voelen. Het belangrijkste is dat we ons bewust blijven van de manier waarop de wereld werkt en dat uiterlijk nooit het belangrijkste wordt. Mooi zijn mag plezier geven, maar onze echte waarde zit in wie we zijn, hoe we liefhebben en wat we voor anderen betekenen.

De overheid als beschermende vriend

Ondanks alles wat ik in mijn jeugd en later in mijn leven heb meegemaakt, geloofde ik lange tijd dat de overheid er was om mensen te beschermen.

Mijn ouders konden niet goed voor mij zorgen. Daardoor groeide ik op met het idee dat de overheid een soort beschermende volwassene was. Een vriend die zou ingrijpen wanneer mensen kwetsbaar waren, uitgebuit werden of tussen de regels van het systeem verdwenen.

Tijdens mijn marketingopleiding begon dat vertrouwen te veranderen. Ik leerde niet alleen hoe reclame werkt, maar zag ook hoe sterk onze hele samenleving rondom consumptie en economische groei is gebouwd. Ik begon te begrijpen dat bescherming lang niet altijd op de eerste plaats staat. Er spelen ook financiële belangen, politieke keuzes, macht en systemen die zichzelf in stand houden.

Dat inzicht deed pijn. Misschien juist omdat ik zo graag wilde geloven dat er ergens een grote, verantwoordelijke volwassene bestond die ervoor zorgde dat het uiteindelijk goed kwam.

Maar de overheid is niet automatisch onze vriend. De markt is dat evenmin. Bescherming ontstaat pas wanneer mensen er bewust voor kiezen grenzen te stellen aan wat er met onze angsten, lichamen en kwetsbaarheden mag worden gedaan.

We leren consumeren, maar niet liefhebben

We leren hoe we aantrekkelijk moeten zijn. Hoe we succesvol worden. Hoe we meer kunnen verdienen, sneller kunnen werken en onszelf voortdurend kunnen verbeteren.

Maar waar leren we hoe we goed moeten liefhebben?

Waar leren we werkelijk naar elkaar te luisteren? Hoe we iemand veiligheid geven? Hoe we trouw blijven wanneer het moeilijk wordt? Hoe we omgaan met pijn zonder die pijn door te geven? Hoe we elkaar laten voelen dat we niet eerst mooier, rijker of succesvoller hoeven te worden om liefde waard te zijn?

Misschien leggen we de focus op de verkeerde dingen. We rennen, vergelijken, verbeteren en consumeren. We zijn vermoeid, gehaast en vaak ongelukkig. Maar hé, we zien er op de foto in ieder geval goed uit door alle filters.

Ondertussen vergeten we hoeveel schoonheid er al bestaat.

Wij zijn net zo bijzonder als de natuur

De natuur is magisch. Een boom schaamt zich niet voor zijn vorm. Een bloem vraagt zich niet af of haar kleur nog wel in de mode is. De zee vergelijkt zichzelf niet met een andere zee.

Alles in de natuur mag groeien, veranderen en ouder worden. Alleen mensen hebben een industrie gebouwd die ons leert twijfelen aan datgene wat ons uniek maakt.

En ook wij zijn natuur. Ook wij zijn bijzonder. Ons lichaam, onze ogen, onze verhalen en zelfs onze littekens dragen iets wat niet opnieuw gemaakt of gekocht kan worden.

Ergens zijn we dat vergeten.

Misschien is het niet zo dat onze magie verdwenen is. Misschien wordt zij alleen overstemd door een wereld die voortdurend roept dat we iets anders moeten worden.

Ik zou willen dat we minder aandacht besteden aan al dat oppervlakkige en meer aan de manier waarop we elkaar en dieren en de natuur behandelen. Minder aan perfectie en meer aan verbondenheid. Minder aan wat iemand bezit en meer aan wat iemand voor een ander betekent. Of kan betekenen.

We worden gered door liefde, menselijkheid en het besef dat we misschien altijd al genoeg waren. En niet door nieuwe oogkleuren, dikke lippen, filterhuidjes of het volgende product dat geluk belooft.

Door: Lidia Carreno Photography

Lees ook

About The Author