Geïnteresseerden in architectuur en erfgoed kunnen op zaterdag 12 september gratis deelnemen aan een bijzondere activiteit van Stichting Open Monumentendag Heerlen. Na een presentatie in het auditorium op de vijfde etage van het iconische SCHUNCK Glaspaleis volgt een rondleiding door het centrum van Heerlen onder begeleiding van een deskundige gids.
De activiteit maakt deel uit van het landelijke Open Monumentendagweekend op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026.
Programma dit jaar op zaterdag
In voorgaande jaren organiseerde de stichting haar activiteit op zondag. Dit jaar is bewust gekozen voor de zaterdag, vertelt voorzitter Chris Tiekstra.
„Ons programma speelt zich dit jaar af in het centrum van Heerlen. Daar vindt op zondag 13 september de Obvion Run plaats. Daarom hebben wij ons programma dit jaar op zaterdag gepland.”
Het programma begint met de presentatie ‘Veerkrachtig Erfgoed in tijden van onzekerheid’. Daarbij staan de verschillende manieren om erfgoed te behouden centraal. Vervolgens gaan de deelnemers naar buiten om de theorie in de praktijk te bekijken.
Onder begeleiding van een gids voert de wandeling door de Saroleastraat, Stationsstraat, Honigmannstraat en Dautzenbergstraat. Onderweg wordt uitleg gegeven over verschillende panden, waaronder gerenoveerde en gerestaureerde gebouwen, panden die een nieuwe bestemming hebben gekregen, gebouwen die in verval zijn geraakt en nieuwbouw die in de plaats kwam van een ouder pand.
Het belang van het straatbeeld
Tijdens de wandeling wordt niet alleen naar afzonderlijke gebouwen gekeken, maar vooral ook naar hun onderlinge samenhang.
„Het zogenaamde straatbeeld is misschien wel belangrijker dan de afzonderlijke panden. Het beschermen van één pand heeft weinig zin als het omringende erfgoed niet eveneens wordt beschermd. Heerlen is meer dan de som der delen”, aldus Tiekstra.
De presentaties en rondleidingen beginnen om 11.00, 12.30, 14.00 en 15.30 uur bij SCHUNCK Glaspaleis. Deelname is dankzij subsidie van de gemeente Heerlen gratis. Aanmelden is verplicht en het aantal beschikbare plaatsen per rondleiding is beperkt.
Schelmentoren en Raadhuis
Naast de presentatie en stadswandeling zijn er tijdens het Open Monumentendagweekend meer activiteiten in Heerlen.
Op zaterdag 12 september is de Schelmentoren aan het Pancratiusplein 44 te bezoeken. Meesterverteller en troubadour Brot van Grommen neemt bezoekers mee door 800 jaar geschiedenis. Met verhalen en muziek brengt hij het verleden van de toren tot leven. Voor deze activiteit is inschrijven noodzakelijk.
Ook het monumentale Raadhuis van Heerlen opent die zaterdag zijn deuren. Het gebouw werd ontworpen door de bekende Heerlense architect Frits Peutz, die ook verantwoordelijk was voor het ontwerp van het Glaspaleis.
Heerlense raadsleden leiden bezoekers rond en vertellen over het gebouw en het werk van de gemeenteraad. De rondleidingen beginnen om 10.00, 11.00, 12.00, 13.00 en 14.00 uur. Aanmelden is verplicht.
Mijnverleden op zondag
Op zondag 13 september is Mijnmonument Oranje-Nassau I aan het Mijnmuseumpad 2 gratis toegankelijk. Op deze historische plek kwamen meer dan vijftig jaar geleden de laatste Nederlandse kolen naar boven. Bezoekers kunnen er de originele liftschacht bekijken en een demonstratie van de indrukwekkende ophaalmachine bijwonen.
Ook het Nederlands Mijnmuseum aan de Dr. Poelsstraat 29 is die zondag geopend. Voor een bezoek geldt het reguliere entreetarief. Joop Kneepkens verzorgt om 11.00 en 14.00 uur rondleidingen door het voormalige Warenhuis Kneepkens.
Hij is de kleinzoon van Christian Emmanuel Kneepkens, de oprichter van het warenhuis, en vertelt tijdens de rondleiding over de geschiedenis van het door Peutz ontworpen gebouw. Vooraf reserveren is noodzakelijk en het aantal plaatsen is beperkt.
Boek over karakteristieke panden
Stichting Open Monumentendag Heerlen brengt ook het boek ‘Karakteristieke Panden Heerlen deel II’ uit. Daarin worden 154 opvallende panden beschreven die volgens de stichting het waard zijn om voor het nageslacht vastgelegd te worden.
Eerder verschenen al boeken over de 154 rijksmonumenten van Heerlen en een eerste selectie karakteristieke panden. Daarmee heeft de stichting inmiddels ruim 450 Heerlense gebouwen gedocumenteerd.
Het nieuwe boek is voor €44 in de voorverkoop te bestellen via de website van Stichting Open Monumentendag Heerlen.
Aanmelden voor de verschillende activiteiten en meer informatie: openmonumentendagheerlen.nl.
Foto: Lidia Carreno Photography/2018 archief
About The Author
